Monthly Archives: Μαΐου 2013

Χύμα λάδι και οργανωμένα συμφέροντα

35.00118Πριν λίγες μέρες πληροφορηθήκαμε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σκέφτεται σοβαρά να απαγορεύσει από 1η Ιανουαρίου 2014 κάτι που όλοι μας  είχαμε συνηθίσει ως μία αθώα πρακτική διαφόρων (συνήθως φτηνών) εστιατορίων: την προσφορά χύμα λαδιού στους πελάτες τους. Σύμφωνα με τον Τύπο «το μέτρο αυτό αποσκοπεί στο να βελτιώσει τις συνθήκες υγιεινής και να διαβεβαιώσει τους καταναλωτές ότι το λάδι ελιάς δεν έχει αραιωθεί με κάποιο κατώτερο.» (Πηγή: Ημερησία, http://www.imerisia.gr/article.asp?catid=26510&subid=2&pubid=113047164)

Εδώ έχουμε μία κλασική περίπτωση ρύθμισης της αγοράς από το κράτος που είναι καταρχήν ουσιωδώς αντιφιλελεύθερη και κατά δεύτερον ωφελεί τους πλούσιους ελαιοπαραγωγούς και επιβαρύνει τους πιο φτωχούς καταναλωτές.

Ως προς το πρώτο σκέλος, το πρόβλημα με τέτοιου είδους πατερναλιστικές κρατικές πρακτικές έχει να κάνει με το γεγονός ότι ο πολίτης-καταναλωτής θεωρείται αδύναμος να αποφασίσει από μόνος του για το προϊόν που θέλει να αγοράσει και το κράτος παρεμβαίνει αυτόκλητα για να τον σώσει από την …ελεύθερη επιλογή του. Ο πολίτης αντιμετωπίζεται ως νήπιο και το καλό κράτος, σαν υπερήρωας των κόμικς, τρέχει να τον σώσει από τον κακό επιχειρηματία με το κακόβουλο προϊόν.

Ως προς το δεύτερο σκέλος, αλήθεια, ας αναρωτηθούμε: ποια εστιατόρια είναι αυτά που συνήθως προσφέρουν χύμα λάδι στα κλασικά γυάλινα μπουκαλάκια; Τα βλέπουμε κυρίως στα φτηνά ταβερνεία, όπου συχνάζουν όχι οι κυρίες και οι κύριοι του τζετ σετ, αλλά φοιτητές ή μεροκαματιάρηδες των οποίων το βαλάντιο δεν τους επιτρέπει να περάσουν ούτε έξω από τα γκουρμέ εστιατόρια με τις περίτεχνες γαστρονομικές συνθέσεις. Τι θα συμβεί λοιπόν αν εφαρμοστεί η εν λόγω οδηγία της ΕΕ; Οι ιδιοκτήτες αυτών των υγειονομικών καταστημάτων θα υποχρεωθούν να αγοράζουν ακριβό, συσκευασμένο λάδι και να σταματήσουν να προμηθεύονται το φτηνό λάδι από τα προσωπικά τους δίκτυα. Το χύμα λάδι δηλαδή που όλοι μας ή σχεδόν όλοι μας έχουμε κατά καιρούς χρησιμοποιήσει και στο σπίτι μας, καθώς ο τάδε ή ο δείνα γνωστός το παρήγαγε στο χωριό του και μας πούλησε ή μας δώρησε κάποια λίτρα, καθίσταται επικίνδυνο στα χέρια του αιμοβόρου και αδίστακτου μικροεπιχειρηματία και αντικαθίσταται από ένα γυαλιστερό και φινετσάτο αλουμινένιο δοχείο κάποιας ελαιοπαραγωγής εταιρείας.

Μόνο που εκτός από αλουμινένιο και φινετσάτο, το μπουκαλάκι αυτό θα είναι και σημαντικά ακριβότερο από το χύμα. Με συνέπεια το επιπλέον κόστος να μετακυληθεί στον τελικό καταναλωτή, που είναι ο χαμένος της υπόθεσης. Ο καταναλωτής αυτός ίσως να μην είχε κανένα πρόβλημα να χρησιμοποιήσει το χύμα λάδι σε αντάλλαγμα για έναν ελαφρύτερο λογαριασμό, όμως από 1ης Ιανουαρίου 2014, το αγαθόν κράτος θα τον έχει απαλλάξει από την τυραννία της ελεύθερης επιλογής.

Γιατί άραγε το κάνει αυτό η Ευρωπαϊκή Επιτροπή; Γιατί παρεμβαίνει έτσι απόλυτα στις διατροφικές, καταναλωτικές και ψυχαγωγικές μας συνήθειες; Δεν θα ήταν πιο απλό να αποφασίζαμε εμείς, με την τσέπη μας αν θα προτιμούμε φτηνές ταβέρνες με χύμα λάδι ή ακριβά εστιατόρια με συσκευασμένο λάδι; Άλλωστε το χύμα λάδι που παίρνουμε από το χωριό μας, όπως και το τσίπουρο, το κρασί, ή φέτα και χίλια δυο άλλα αγροτικά προϊόντα που διακινούνται από άτυπα δίκτυα, δεν υπόκεινται σε κανέναν εργαστηριακό έλεγχο από το κράτος. Παρόλ’ αυτά, επί δεκαετίες δεν είχαμε ιδιαίτερα κρούσματα που να αποδεικνύουν ότι η κρατική παρέμβαση είναι απαραίτητη. Γι’ αυτό άλλωστε και συνεχίζουμε να τα προμηθευόμαστε. Δύο τινά λοιπόν μπορεί να συμβαίνουν:

Α. Η ρομαντική εκδοχή: Υπάρχουν όντως άνθρωποι στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή που θεωρούν εαυτούς υπέρμαχους της δημόσιας υγείας, έχουν αδιάσειστα στοιχεία ότι το χύμα λάδι είναι νοθευμένο ή επικίνδυνο και στα πλαίσια της αποστολής τους πιστεύουν ότι η υπεράσπιση της δημόσιας υγείας επιτάσσει μία τέτοια ρύθμιση. Σύμφωνοι, ας είναι έτσι. Πού είναι τα  όρια αυτής της αποστολής; Θα δούμε το ίδιο αύριο-μεθαύριο και για το χύμα κρασί; Ή τη χύμα ρακή; Τέρμα τα καραφάκια; Γιατί όχι συσκευασμένα και ελεγμένα κρέατα, λαχανικά, ζυμαρικά; Και στο κάτω-κάτω, πώς τη γλίτωσε το χύμα ξύδι που αποτελεί αναπόσπαστη παρέα του λαδιού στο τραπέζι μας; Θα απαγορεύσουμε το χύμα λάδι και κατά την παρασκευή του φαγητού ή μόνο στο τραπέζι; Πού σταματάει αυτή η τρέλα; Πόσο θα εκτοξεύσει αυτό τις τιμές που πληρώνουμε όταν βγαίνουμε για φαγητό; Πρόκειται για κατ’ εξαίρεση ρύθμιση, ή έχουμε να κάνουμε με τον προπομπό μίας ευρύτερης επίθεσης κατά της ελεύθερης επιλογής του καταναλωτή; Όπως και να έχει, βλέπουμε ξανά και ξανά την επιβεβαίωση της θεωρίας που λέει ότι μία γραφειοκρατία, όσο καλοπροαίρετη και αν είναι, τείνει νομοτελειακά να γιγαντώνεται και να απλώνεται σε όλο και περισσότερους τομείς, από τη στιγμή που της δοθεί η εξουσία για κάτι τέτοιο. Και συνήθως, όταν μιλάμε για το κράτος, αυτή η εξουσία πάντα κρύβεται πίσω από θολές επικλήσεις για το «κοινό καλό», ή τη «δημόσια υγεία».

Β. Η κυνική εκδοχή: Από τον τύπο μαθαίνουμε ότι την οδηγία υπερψήφισαν όλα τα ελαιοπαραγωγά κράτη της ΕΕ (συμπεριλαμβανομένης βέβαια της Ελλάδας), ενώ αντέδρασαν τα υπόλοιπα. Μήπως τελικά πίσω από τις αγαθές προθέσεις της Κομισιόν η πραγματικότητα είναι ότι κάποιο λόμπι ελαιοπαραγωγών κατάφερε να πατήσει τα κατάλληλα κουμπιά και να στρίψει τα κατάλληλα γρανάζια ώστε να καταγάγει μία νίκη για τη συντεχνία που εκπροσωπεί; Η εκ περιτροπής εφαρμογή του μέτρου, μόνο στο χύμα λάδι και όχι στα υπόλοιπα αντίστοιχα προϊόντα, μάλλον μας κάνει να κλείνουμε το μάτι προς αυτήν την κατεύθυνση. Και πάλι εδώ, η γιγάντωση των εξουσιών του κράτους είναι το στοιχείο που επιτρέπει στα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα να πιέσουν τους κρατούντες και να αποσπάσουν προνόμια σαν και αυτό που αναφέρουμε. Από το μεγάλο κράτος και τις ρυθμίσεις που μπορεί κατά το δοκούν να επιβάλει πηγάζει ο κορπορατισμός και ο κακώς εννοούμενος καπιταλισμός, και όχι από την ελεύθερη αγορά η οποία στην πραγματικότητα προστατεύει τον καταναλωτή καθώς εγγυάται ελευθερία επιλογής και ανταγωνισμό. Η ελευθερία επιλογής και ο ανταγωνισμός είναι τα μόνα εργαλεία που μέσα από το σύστημα τιμών μπορούν να εγγυηθούν φθηνά και ποιοτικά προϊόντα – αντίθετα, η κρατική παρέμβαση το μόνο που συνήθως καταφέρνει είναι να δημιουργεί θύλακες ευνοημένων επιχειρηματιών, καταστρέφοντας τον ανταγωνισμό, αφαιρώντας επιλογές από τη ζωή μας και αυξάνοντας τις τιμές εις βάρος κυρίως των φτωχών.

Είτε είμαστε καλοπροαίρετοι και επιλέξουμε την πρώτη εκδοχή, είτε λίγο πιο κυνικοί, και πάρουμε τη δεύτερη, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο: η ελεύθερη αγορά, δηλαδή εμείς οι πολίτες, έχουμε μόνο να χάσουμε από τις κρατικές ρυθμίσεις της ζωής μας. Όσο περισσότερη ελευθερία απολαμβάνουμε, τόσο πιο ευτυχισμένοι γινόμαστε ως πολίτες και τόσο περισσότερο ευημερούμε ως κοινωνίες. Ελπίζουμε ειλικρινά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία έχει ως τώρα βοηθήσει τα μέγιστα τη χώρα μας προς την κατεύθυνση της ελευθερίας σε οικονομικό, πολιτικό, και κοινωνικό επίπεδο, να αποσύρει την απαράδεκτη αυτή οδηγία.

Ιδιωτικά σχολεία στο εξωτερικό

http://www.economist.com/news/britain/21577077-some-englands-best-known-private-schools-are-rushing-set-up-satellites-abroad

Μερικά από τα γνωστότερα σχολεία της Αγγλίας σπεύδουν να ιδρύσουν ιδρύματα-δορυφόρους στο εξωτερικό. Καθώς η κατάσταση στην εσωτερική αγορά εκπαίδευσης δυσχεραίνεται, μερικά αγγλικά ιδιωτικά εκπαιδευτικά ιδρύματα επενδύουν στην ίδρυση παραρτημάτων παγκόσμια.

Μέχρι στιγμής από το 1998 έχουν ιδρυθεί τέτοια παραρτήματα σε μέρη όπως στη Μπανγκόκ (Ταϊλάνδη), στο Πεκίνο, στο Χονγκ Κονγκ και στο Κατάρ, Επίσης από την επόμενη χρονιά θα υπάρχει ανταγωνισμός ανάμεσα στα αγγλικά ιδρύματα στη Σανγκάη.

Τα παραρτήματα αυτά προσφέρουν αρκετά πλεονεκτήματα για τα ίδια τα ιδρύματα, αφού κατορθώνουν έτσι να αποκτήσουν επιπλέον έσοδα σε μία εποχή όπου η λιτότητα στο Ηνωμένο Βασίλειο έχει προκαλέσει πλήγμα και στις εγγραφές φοιτητών στο εσωτερικό της χώρας. Σε μερικές περιπτώσεις αγγλικές οικογένειες στέλνουν τα παιδιά τους στα εν λόγω ιδρύματα. Έτσι επιδιώκουν να αποκτήσουν γνώσεις πάνω σε ξένες γλώσσες, όπως στην περίπτωση των παραρτημάτων της Κίνας.

Οι πρώτες επενδύσεις σε ιδρύματα-δορυφόρους του εξωτερικού ξεκίνησαν κατά τον 19ο αιώνα, σε χώρες όπως την Ελβετία, την Ιαπωνία και την Τουρκία, με κύριο target group τις οικογένειες διπλωματών και επιχειρηματιών που ταξίδευαν. Στην Ινδία η πρακτική αυτή είχε διαφορετικό λόγο, αυτόν της εκπαίδευσης των ντόπιων Ινδών ώστε να φέρονται με αγγλικούς τρόπους.

Η πρακτική αυτή δεν είναι αποκλειστικά μονόδρομη, αλλά είναι αμφίδρομη, αφού υπάρχουν αρκετές περιπτώσεις επιχειρηματιών από χώρες της Μέσης και Άπω Ανατολής που επενδύουν με αντίστοιχο τρόπο στην εκπαίδευση στην Ευρώπη και τον ευρύτερο δυτικό κόσμο.

Συμφωνώ με τον Paul Krugman

Από τον Peter G. Klein

Δευτέρα 29 Απριλίου 2013

Σε μία ασυνήθιστα οξυδερκή ανάρτηση, ο Paul Krugman καταγγέλλει ότι “ξανά και ξανά, άτομα από την αντίπερα όχθη έχουν αποδειχθεί χρήστες κακής λογικής, κακών στοιχείων, λανθασμένων ιστορικών αναλογιών ή και όλων των παραπάνω”. Δείχνει ότι η μία πλευρά της μακροοικονομικής αντιπαράθεσης “είναι, στην ουσία της, πολιτικής φύσεως”, χαρακτηριζόμενη από “έχθρα προς οποιαδήποτε προσέγγιση διανοούμενων”, που θα μπορούσε να εγείρει αμφιβολίες αναφορικά με τις πολιτικές της. “Πάρα πολλοί άνθρωποι με επιρροή απλά δε θέλουν να πιστέψουν ότι αντιμετωπίζουμε την κρίση στις διαστάσεις που την αντιμετωπίζουμε πραγματικά”, οδηγώντας στο “φαινόμενο της αναγόμωσης εσφαλμένων αντιλήψεων ηλικίας 80 ετών, ή της παρεξήγησης βασικών εννοιών”.

Ασφαλώς, ο Krugman αναφέρεται σε όλους τους μη-υποστηρικτές του, δεν αναφέρει ονόματα, διότι θεωρεί ότι ο μη-υποστηρικτής του είναι μία άμορφη μάζα σκότους και ηλιθιότητας – ωστόσο φαίνεται να καταλήγει σε έγκυρο συμπέρασμα, απλά με αντεστραμμένους τους ρόλους. Ο παλιομοδίτικος Κεϋνσιανισμός, όπως εφαρμόζεται από άτομα σαν τον Krugman, θυμίζει θρησκευτικά δόγματα, όχι επιστημονικές θέσεις. Η Αυστριακή Σχολή αντιμετωπίζει την οικονομία ως μία επιστήμη, ένα σύνολο θεωρίας και εφαρμογών που βοηθά στην κατανόηση του κόσμου. Οι Κεϋνσιανιστές βλέπουν την οικονομία ως ένα σύνολο εργαλείων πολιτικής φύσεως που χρησιμεύουν στην εκλογίκευση και τη δικαιολόγηση μίας a priori υπάρχουσας πίστης στο θεσμό του απεριόριστου κράτους. Ο Krugman, όπως και ο ίδιος ο Keynes, αντιπαθεί τους επιχειρηματίες, τους καταναλωτές και κυρίως τους επενδυτές, προτιμώντας έναν κόσμο όπου η αφρόκρεμα των διανοούμενων και των γραφειοκρατών θα ελέγχει τις επενδύσεις. Εντάξει, όλοι έχουν το δικαίωμα να διαθέτουν τα δικά τους πιστεύω. Ωστόσο ας μην υποκρινόμαστε ότι υπάρχει κάτι επιστημονικό στην έννοια του πολλαπλασιαστή, την οριακή ροπή προς κατανάλωση, την παγίδα ρευστότητας και άλλα ιερά και όσια της Κεϋνσιανής θρησκείας.

Η αντιμετώπιση των “Αληθινών Πιστών” σαν τον Krugman στις βάσεις της οικονομικής θεωρίας και πολιτικής είναι χάσιμο χρόνου, αφού η μία πλευρά βασίζεται σε στοιχεία και λογική ενώ η άλλη κάνει επίκληση σε προσωπικές δεισιδαιμονίες.